Pokazywanie postów oznaczonych etykietą astronomia. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą astronomia. Pokaż wszystkie posty

SETI: Odkryto tajemniczy sygnał radiowy pochodzący z serca Drogi Mlecznej

Korzystając z radioteleskopu ASKAP w Zachodniej Australii, naukowcy odkryli tajemniczy sygnał radiowy, który może być nowym typem obiektu gwiezdnego.


  Po raz kolejny zastanawiamy się nad sygnałem znalezionym w obserwacjach radiowych. Ten szczególny sygnał pochodzi gdzieś z kierunku centrum naszej własnej galaktyki, Drogi Mlecznej. Podczas obserwacji nieba za pomocą radioteleskopu ASKAP, należącego do CSIRO i znajdującego się w Zachodniej Australii, międzynarodowy zespół naukowców wychwycił ten sygnał. Następnie przeprowadzono kolejne obserwacje za pomocą teleskopu MeerKAT w Afryce Południowej. Obiekt nosi teraz nazwę ASKAP J173608.2-321635, a praca na temat odkrycia została opublikowana w The Astrophysical Journal.

Teraz, zanim ktoś ucieknie krzycząc "Obcy!", to (prawdopodobnie) nie są kosmici. Wiemy. My też chcemy ich znaleźć.

Więc co czyni ten sygnał interesującym, jeśli nie są to kosmici? Jak wyjaśnia student i główny autor pracy, Ziteng Wang: 

"Najdziwniejszą właściwością tego nowego sygnału jest to, że ma on bardzo wysoką polaryzację. Oznacza to, że jego światło oscyluje tylko w jednym kierunku, ale kierunek ten zmienia się w czasie. Jasność obiektu również zmienia się dramatycznie, o współczynnik 100, a sygnał włącza się i wyłącza pozornie losowo. Nigdy nie widzieliśmy czegoś takiego".

Dr Tara Murphy, promotor doktoratu Wanga, zauważa dalej: Ten obiekt był wyjątkowy w tym, że zaczynał się niewidzialny, stawał się jasny, zanikał, a następnie pojawiał się ponownie. Takie zachowanie było niezwykłe.

Sygnał został wykryty w ciągu dziewięciu miesięcy w 2020 roku. Możliwe, że sygnał ten jest wynikiem nowej klasy obiektu gwiezdnego i choć nie jest to tak fajne jak kosmici, to wciąż jest to kusząca możliwość. Jednak szukając w świetle widzialnym, zespół nie znalazł niczego. Nic nie znaleźli również przy użyciu radioteleskopu Parkes, dlatego też zwrócili się do MeerKat, bardziej czułego radioteleskopu. Jak kontynuuje dr Murphy: 

"Ponieważ sygnał był przerywany, obserwowaliśmy go przez 15 minut co kilka tygodni, mając nadzieję, że znów go zobaczymy. Na szczęście sygnał powrócił, ale odkryliśmy, że zachowanie źródła było dramatycznie inne - źródło zniknęło w ciągu jednego dnia, mimo że w naszych poprzednich obserwacjach ASKAP trwało tygodniami".
Wszystkie te obserwacje otworzyły możliwość, że ASKAP J173608.2-321635 jest częścią "wyłaniającej się klasy tajemniczych obiektów znanych jako Galactic Centre Radio Transients" (GCRTs). Istnieje nawet jeden z tych obiektów, który ktoś nazwał "kosmicznym burperem", co przypomina nam, że być może astronomom wciąż nie można ufać w kwestii nazewnictwa. Jednak podczas gdy sygnał ASKAP ma pewne podobieństwa z potencjalnie odkrytymi do tej pory GCRT, są też między nimi różnice.

Być może potrzebny będzie jeszcze bardziej czuły radioteleskop, taki jak Square Kilometre Array, aby uruchomić go i zrozumieć to najnowsze odkrycie. Bo jak mówi dr Murphy: Spodziewamy się, że moc tego teleskopu pomoże nam rozwiązać tajemnice takie jak to najnowsze odkrycie, ale także otworzy ogromne nowe połacie kosmosu na badania w spektrum radiowym.

Mamy nadzieję, że inne zespoły znajdą w swoich danych pasujące obiekty, tak aby można było dokonać porównań. Tymczasem cieszcie się najnowszą zagadką astrofizyczną.

Źródło: seti.org

Więcej: sydney.edu.au / phys.org  / ui.adsabs.harvard.edu

Udostępnij:

Teleskopy łączą się w bezprecedensowych obserwacjach słynnej czarnej dziury

Aby lepiej zrozumieć czarną dziurę w jądrze galaktyki M87, zespół EHT Collaboration przeprowadził kampanię obserwacyjną na wielu długościach fal. Obserwacje w całym spektrum elektromagnetycznym w radiu, świetle widzialnym, ultrafiolecie, promieniowaniu rentgenowskim i gamma ujawniły dalekosiężny wpływ supermasywnej czarnej dziury na jej otoczenie. Credits: EHT Collaboration; NASA/Swift; NASA/Fermi; Caltech-NuSTAR; CXC; CfA-VERITAS; MAGIC; HESS

W kwietniu 2019 r. naukowcy opublikowali pierwszy obraz czarnej dziury w galaktyce M87 za pomocą Event Horizon Telescope (EHT). Jednak to niezwykłe osiągnięcie było dopiero początkiem naukowej historii, która ma zostać opowiedziana.

Dane z 19 obserwatoriów opublikowane wczoraj zapowiadają niezrównany wgląd w tę czarną dziurę i system, który zasila, a także poprawione testy Ogólnej Teorii Względności Einsteina.

"Wiedzieliśmy, że pierwszy bezpośredni obraz czarnej dziury będzie przełomowy," mówi Kazuhiro Hada z Narodowego Obserwatorium Astronomicznego w Japonii, współautor nowych badań opublikowanych w The Astrophysical Journal Letters, które opisują duży zbiór danych. 

"Aby w pełni wykorzystać ten niezwykły obraz, musimy wiedzieć wszystko, co możemy o zachowaniu czarnej dziury w tamtym czasie poprzez obserwacje w całym spektrum elektromagnetycznym".
Ogromne przyciąganie grawitacyjne supermasywnej czarnej dziury może zasilać dżety cząstek, które podróżują z prędkością niemalże światła na ogromne odległości. Dżety M87 produkują światło obejmujące całe spektrum elektromagnetyczne, od fal radiowych przez światło widzialne do promieniowania gamma. Wzór ten jest inny dla każdej czarnej dziury. Identyfikacja tego wzoru daje kluczowy wgląd we właściwości czarnej dziury - na przykład jej spin i ilość produkowanej energii - ale jest wyzwaniem, ponieważ wzór ten zmienia się w czasie.

Naukowcy skompensowali tę zmienność, koordynując obserwacje z wieloma najpotężniejszymi teleskopami na ziemi i w przestrzeni kosmicznej, zbierając światło z całego spektrum. Obserwacje z 2017 roku były największą jednoczesną kampanią obserwacyjną, jaką kiedykolwiek przeprowadzono na supermasywnej czarnej dziurze z dżetami.

W tej przełomowej kampanii uczestniczyły trzy obserwatoria zarządzane przez Centrum Astrofizyki | Harvard & Smithsonian: Submillimeter Array (SMA) w Hilo na Hawajach; kosmiczne Chandra X-ray Observatory; oraz Very Energetic Radiation Imaging Telescope Array System (VERITAS) w południowej Arizonie.

Rozpoczynając od kultowego już zdjęcia M87 z EHT, nowy film zabiera widzów w podróż przez dane z każdego z teleskopów. Każda kolejna klatka pokazuje dane w skali dziesięciokrotnej, zarówno długości fal świetlnych, jak i rozmiarów fizycznych.

Sekwencja rozpoczyna się od obrazu czarnej dziury z kwietnia 2019 roku. Następnie przechodzi przez obrazy z innych tablic radioteleskopów z całego globu (SMA), przesuwając się na zewnątrz pola widzenia podczas każdego kroku. Następnie widok zmienia się na teleskopy, które wykrywają światło widzialne, ultrafioletowe i promieniowanie rentgenowskie (Chandra). Ekran rozdziela się, aby pokazać, jak te obrazy, które pokrywają ten sam obszar nieba w tym samym czasie, porównują się ze sobą. Sekwencja kończy się pokazaniem, co teleskopy promieniowania gamma na ziemi (VERITAS) i Fermi w kosmosie wykrywają z czarnej dziury i jej strumienia.

Każdy z teleskopów dostarcza innych informacji na temat zachowania i oddziaływania czarnej dziury o masie 6,5 miliarda mas Słońca, znajdującej się w centrum M87, która znajduje się około 55 milionów lat świetlnych od Ziemi.



"Jest wiele grup, które chcą sprawdzić, czy ich modele pasują do tych bogatych obserwacji i jesteśmy podekscytowani, że cała społeczność używa tego publicznego zestawu danych, aby pomóc nam lepiej zrozumieć głębokie powiązania między czarnymi dziurami i ich dżetami", mówi współautor Daryl Haggard z McGill University w Montrealu, Kanada.

Dane zostały zebrane przez zespół 760 naukowców i inżynierów z prawie 200 instytucji, z 32 krajów lub regionów, przy użyciu obserwatoriów finansowanych przez agencje i instytucje na całym świecie. Obserwacje były skoncentrowane od końca marca do połowy kwietnia 2017 roku.

"Ten niesamowity zestaw obserwacji obejmuje wiele z najlepszych teleskopów na świecie" - mówi współautor Juan Carlos Algaba z University of Malaya w Kuala Lumpur w Malezji. 


"To wspaniały przykład współpracy astronomów z całego świata".


Pierwsze wyniki pokazują, że intensywność światła wytwarzanego przez materię wokół supermasywnej czarnej dziury M87 była najniższa, jaką kiedykolwiek zaobserwowano. Stworzyło to idealne warunki do oglądania "cienia" czarnej dziury, jak również umożliwiło wyodrębnienie światła z regionów położonych blisko horyzontu zdarzeń od tych oddalonych o dziesiątki tysięcy lat świetlnych od czarnej dziury.

Połączenie danych z tych teleskopów oraz obecnych (i przyszłych) obserwacji EHT pozwoli naukowcom na prowadzenie ważnych badań w niektórych z najbardziej znaczących i wymagających dziedzin astrofizyki. Na przykład, naukowcy planują wykorzystać te dane do ulepszenia testów Ogólnej Teorii Względności Einsteina. Obecnie, niepewność co do materii wirującej wokół czarnej dziury i wyrzucanej w dżetach, w szczególności właściwości, które określają emitowane światło, stanowi główną przeszkodę w testach Ogólnej Teorii Względności.

Pokrewna kwestia, którą zajmuje się dzisiejsze badanie, dotyczy pochodzenia energetycznych cząstek zwanych "promieniami kosmicznymi", które nieustannie bombardują Ziemię z kosmosu. Ich energia może być milion razy większa niż ta, którą można wytworzyć w najpotężniejszym akceleratorze na Ziemi, Wielkim Zderzaczu Hadronów. Ogromne dżety wystrzeliwane z czarnych dziur, takie jak te pokazane na zdjęciach, są uważane za najbardziej prawdopodobne źródło promieni kosmicznych o najwyższej energii, ale istnieje wiele pytań dotyczących szczegółów, w tym dokładnych miejsc, w których cząstki są przyspieszane. Ponieważ promienie kosmiczne wytwarzają światło poprzez swoje zderzenia, wysokoenergetyczne promienie gamma mogą wskazać to miejsce, a nowe badania wskazują, że te promienie gamma prawdopodobnie nie są wytwarzane w pobliżu horyzontu zdarzeń - przynajmniej nie w 2017 roku. Kluczem do rozstrzygnięcia tej debaty będzie porównanie z obserwacjami z 2018 roku oraz nowymi danymi zebranymi w tym tygodniu.

"Zrozumienie przyspieszenia cząstek jest naprawdę kluczowe dla naszego zrozumienia zarówno obrazu EHT, jak i dżetów, we wszystkich ich 'kolorach'" - mówi współautorka Sera Markoff z Uniwersytetu w Amsterdamie. "Dżety te są w stanie transportować energię uwalnianą przez czarną dziurę do skali większej niż galaktyka-gospodarz, jak ogromny przewód zasilający. Nasze wyniki pomogą nam obliczyć ilość przenoszonej energii oraz wpływ, jaki dżety czarnej dziury wywierają na jej otoczenie."

Wydanie tej nowej skarbnicy danych zbiega się z biegiem obserwacyjnym EHT w 2021 roku, który wykorzystuje ogólnoświatowy układ anten radiowych, pierwszy od 2018 roku. Zeszłoroczna kampania została odwołana z powodu pandemii COVID-19, a w poprzednim roku została zawieszona z powodu nieprzewidzianych problemów technicznych. Właśnie w tym tygodniu, przez sześć nocy, astronomowie EHT namierzają kilka supermasywnych czarnych dziur: ponownie tę w M87, tę w naszej Galaktyce zwaną Sagittarius A* oraz kilka bardziej odległych czarnych dziur. W porównaniu z rokiem 2017 macierz została ulepszona poprzez dodanie trzech kolejnych radioteleskopów: Greenland Telescope, Kitt Peak 12-meter Telescope w Arizonie oraz NOrthern Extended Millimeter Array (NOEMA) we Francji.

"Wraz z opublikowaniem tych danych, w połączeniu ze wznowieniem obserwacji i ulepszonym EHT, wiemy, że na horyzoncie pojawi się wiele nowych, ekscytujących wyników" - mówi współautor Mislav Balokovic z Uniwersytetu Yale.

"Jestem naprawdę podekscytowany, że te wyniki ujrzą światło dzienne, wraz z moimi kolegami pracującymi przy SMA, z których niektórzy byli bezpośrednio zaangażowani w zbieranie danych do tego spektakularnego widoku M87" - mówi współautor Garrett Keating, naukowiec projektu Submillimeter Array. 

"Biorąc pod uwagę wyniki obserwacji Sagittariusa A* - masywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej - które pojawią się wkrótce, oraz wznowienie obserwacji w tym roku, oczekujemy na jeszcze więcej niesamowitych rezultatów z EHT w nadchodzących latach".


Badanie: The Astrophysical Journal Letters

Źródło: phys.org


 

Udostępnij:

Gigantyczne impulsy radiowe z pulsarów są setki razy bardziej energetyczne, niż wcześniej sądzono

Globalna współpraca naukowa wykorzystująca dane z należącego do NASA teleskopu Neutron Star Interior Composition Explorer (NICER) na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej odkryła skoki promieniowania rentgenowskiego towarzyszące wybuchom radiowym z pulsara w Mgławicy Kraba. 

Odkrycie pokazuje, że te wybuchy, zwane gigantycznymi impulsami radiowymi, uwalniają znacznie więcej energii, niż wcześniej podejrzewano.

Pulsar jest rodzajem szybko wirującej gwiazdy neutronowej, zgniecionym jądrem gwiazdy o rozmiarach miasta, która eksplodowała jako supernowa. Młoda, odizolowana gwiazda neutronowa może wirować dziesiątki razy na sekundę, a jej wirujące pole magnetyczne zasila wiązki fal radiowych, światła widzialnego, promieniowania rentgenowskiego i gamma. Jeśli wiązki te omijają Ziemię, astronomowie obserwują podobne do zegara impulsy emisji i klasyfikują obiekt jako pulsar.

"Spośród ponad 2800 skatalogowanych pulsarów, pulsar Kraba jest jednym z zaledwie kilku, które emitują gigantyczne impulsy radiowe, które pojawiają się sporadycznie i mogą być setki do tysięcy razy jaśniejsze niż regularne impulsy," powiedział główny naukowiec Teruaki Enoto z RIKEN Cluster for Pioneering Research w Wako z Japonii. 

"Po dziesięcioleciach obserwacji, tylko Mgławica Kraba wykazała, że wzmacnia swoje gigantyczne impulsy radiowe emisją z innych części widma".


Nowe badanie, które ukaże się w wydaniu Science z 9 kwietnia i jest już dostępne online, przeanalizowało największą ilość jednoczesnych danych rentgenowskich i radiowych, jakie kiedykolwiek zebrano z pulsara. Rozszerza ono tysiąckrotnie obserwowany zakres energii związany z tym zjawiskiem wzmacniającym.

W latach 2017-2019, należący do NASA Neutron Star Interior Composition Explorer (NICER) oraz radioteleskopy w Japonii badały jednocześnie pulsara Kraba. Na tej wizualizacji, która reprezentuje zaledwie 13 minut obserwacji NICER, miliony promieniowania rentgenowskiego są wykreślone względem fazy rotacji pulsara, która jest wyśrodkowana na najsilniejszej emisji radiowej. Dla jasności pokazane są dwa pełne obroty. Gdy wiązki pulsara przemieszczają się po naszej linii widzenia, wytwarzają dwa szczyty dla każdego obrotu, z których jaśniejszy związany jest z większą liczbą olbrzymich impulsów radiowych. Po raz pierwszy dane NICER pokazują niewielki wzrost emisji promieniowania rentgenowskiego związany z tymi zdarzeniami. Credit: NASA's Goddard Space Flight Center/Enoto 2021.

 

Znajdująca się w odległości około 6500 lat świetlnych w gwiazdozbiorze Taurusa Mgławica Kraba i jej pulsar powstały w supernowej, której światło dotarło na Ziemię w lipcu 1054 roku. Gwiazda neutronowa obraca się 30 razy na sekundę, a na długościach fal rentgenowskich i radiowych jest jednym z najjaśniejszych pulsarów na niebie.

Między sierpniem 2017 a sierpniem 2019 roku Enoto i jego koledzy wykorzystali NICER do wielokrotnej obserwacji pulsara Kraba w promieniowaniu rentgenowskim o energiach do 10 000 elektronowoltów, czyli tysiące razy większych niż w świetle widzialnym. Podczas gdy NICER obserwował obiekt, zespół badał go również za pomocą przynajmniej jednego z dwóch naziemnych teleskopów radiowych w Japonii - 34-metrowego talerza w Kashima Space Technology Center oraz 64-metrowego talerza w Usuda Deep Space Center Japońskiej Agencji Aeronautyki i Badań Kosmicznych, oba działające na częstotliwości 2 gigaherców.

Połączenie tych danych dało badaczom prawie półtorej doby jednoczesnych obserwacji radiowych i rentgenowskich. W sumie udało się uchwycić aktywność 3,7 miliona rotacji pulsara i uzyskać około 26 000 gigantycznych impulsów radiowych.

Gigantyczne impulsy wybuchają szybko, z prędkością milionowych części sekundy, i pojawiają się w sposób nieprzewidywalny. Jednakże, gdy się pojawiają, zbiegają się z regularnymi pulsacjami zegara.

 



NICER rejestruje czas dotarcia każdego wykrytego promieniowania rentgenowskiego z dokładnością do 100 nanosekund, ale precyzja pomiaru czasu nie jest jedyną zaletą teleskopu w tym badaniu.

"Zdolność NICER do obserwacji jasnych źródeł promieniowania rentgenowskiego jest prawie cztery razy większa niż łączna jasność pulsara i jego mgławicy," powiedział Zaven Arzoumanian, kierownik naukowy projektu w Goddard Space Flight Center NASA w Greenbelt, Maryland. "Tak więc na te obserwacje w dużej mierze nie wpłynął pileup - gdzie detektor liczy dwa lub więcej promieniowania X jako jedno zdarzenie - oraz inne problemy, które komplikowały wcześniejsze analizy".

Zespół Enoto połączył wszystkie dane rentgenowskie, które zbiegły się z gigantycznymi impulsami radiowymi, ujawniając wzmocnienie promieniowania rentgenowskiego o około 4%, które wystąpiło w synchronizacji z nimi. Jest to niezwykle podobne do 3% wzrostu w świetle widzialnym, również związanego z tym zjawiskiem, odkrytym w 2003 roku. W porównaniu z różnicą jasności pomiędzy zwykłymi i olbrzymimi pulsami Kraba zmiany te są niezwykle małe i stanowią wyzwanie dla modeli teoretycznych.

Wzmocnienia sugerują, że gigantyczne impulsy są przejawem podstawowych procesów, które produkują emisję obejmującą spektrum elektromagnetyczne, od radia do promieniowania rentgenowskiego. A ponieważ promieniowanie rentgenowskie jest miliony razy silniejsze niż fale radiowe, nawet niewielki wzrost stanowi duży wkład energetyczny. Naukowcy doszli do wniosku, że całkowita energia emitowana przez gigantyczny impuls jest dziesiątki, do setek razy większa niż wcześniej szacowano na podstawie samych danych radiowych i optycznych.

"Wciąż nie rozumiemy jak i gdzie pulsary wytwarzają swoją złożoną i rozległą emisję, dlatego cieszymy się, że udało nam się dołożyć kolejny element do wielopoziomowej układanki tych fascynujących obiektów". 

 

Źródło: phys.org

Udostępnij:

Teleskop Nancy Grace Roman może znaleźć nawet 100 000 planet tranzytowych

Nancy Grace Roman Space Telescope NASA stworzy ogromne kosmiczne panoramy, które pomogą nam odpowiedzieć na pytania dotyczące ewolucji naszego wszechświata. Przewiduje się, że misja NASA znajdzie 100 000 planet tranzytowych.

Astronomowie spodziewają się, że misja znajdzie tysiące planet przy użyciu dwóch różnych technik, badając szeroki zakres gwiazd w Drodze Mlecznej.

Teleskop zlokalizuje te potencjalne nowe światy poprzez śledzenie ilości światła pochodzącego z odległych gwiazd. W technice zwanej mikrosoczewkowaniem grawitacyjnym skok światła sygnalizuje, że może być tam obecna planeta. Z drugiej strony, jeśli światło gwiazdy okresowo słabnie, może to być spowodowane tym, że planeta przecina tarczę gwiazdy podczas wykonywania orbity. Ta technika nazywana jest metodą tranzytów. Dzięki zastosowaniu tych dwóch metod poszukiwania nowych światów astronomowie uzyskają bezprecedensowy obraz składu i rozmieszczenia układów planetarnych w całej naszej galaktyce.

Planowany do wystrzelenia w połowie 2025 roku, teleskop będzie jednym z najbardziej skutecznych łowców planet NASA.

Duże pole widzenia, doskonała rozdzielczość i niezwykła stabilność zapewnią unikalną platformę obserwacyjną do odkrywania maleńkich zmian w świetle, niezbędnych do znalezienia innych światów poprzez mikrosoczewkowanie. Ta metoda detekcji wykorzystuje grawitacyjne efekty uginania światła przez masywne obiekty, przewidziane przez ogólną teorię względności Einsteina.

Dzieje się tak, gdy gwiazda pierwszego planu, soczewka, losowo ustawia się w jednej linii z odległą gwiazdą tła, źródłem, widzianą z Ziemi. Gdy gwiazdy dryfują po swoich orbitach wokół galaktyki, ustawienie zmienia się w ciągu dni do tygodni, zmieniając pozorną jasność gwiazdy źródłowej. Dokładny wzór tych zmian dostarcza astronomom wskazówek na temat natury gwiazdy soczewkującej na pierwszym planie, w tym obecności planet wokół niej.

 
Ta animacja pokazuje planetę przechodzącą przed lub swoją gwiazdą oraz odpowiadającą jej krzywą światła, którą astronomowie mogliby zobaczyć. Naukowcy przewidują, że dzięki tej technice Roman może znaleźć 100 000 nowych światów. Credit: Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda NASA/Chris Smith (USRA/GESTAR) 
 
 
Wiele z gwiazd, na które teleskop będzie patrzył w ramach badania mikrosoczewkowania, może kryć w sobie tranzytujące planety.

"Zdarzenia mikrosoczewkowania są rzadkie i zachodzą szybko, więc aby je wykryć, trzeba wielokrotnie obserwować wiele gwiazd i precyzyjnie mierzyć zmiany jasności" - powiedział astrofizyk Benjamin Montet, wykładowca Scientia na Uniwersytecie Nowej Południowej Walii w Sydney. "To są dokładnie te same rzeczy, które trzeba zrobić, aby znaleźć tranzytujące planety, więc tworząc solidne badanie mikrosoczewkowania, urządzenie przeprowadzi również ładne badanie tranzytów".

W pracy z 2017 roku Montet i jego koledzy pokazali, że teleskop - wcześniej znany jako WFIRST - może złapać ponad 100 000 planet tranzytujących, swoje gwiazdy. Okresowe przyćmienie, gdy planeta wielokrotnie przechodzi przed swoją gwiazdą, stanowi silny dowód na jej obecność, co astronomowie zazwyczaj muszą potwierdzić poprzez dalsze obserwacje.

Metoda tranzytu w poszukiwaniu egzoplanet okazała się szalenie skuteczna w misjach NASA Kepler i K2, które odkryły do tej pory około 2800 potwierdzonych planet, a obecnie jest wykorzystywana przez NASA Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS). Ponieważ Nancy Grace Roman Telescope znajdzie planety krążące wokół bardziej odległych, słabszych gwiazd, naukowcy często będą musieli polegać na obszernym zestawie danych misji, aby zweryfikować planety. Na przykład, urządzenie może zaobserwować wtórne zaćmienia - małe spadki jasności, gdy kandydat na planetę przechodzi za swoją gwiazdą macierzystą, co może pomóc w potwierdzeniu jego obecności.

Bliźniacze metody detekcji mikrosoczewkowania i tranzytów uzupełniają się wzajemnie, pozwalając teleskopowi na znalezienie różnorodnych planet. Metoda tranzytów działa najlepiej w przypadku planet orbitujących bardzo blisko swojej gwiazdy. Z kolei mikrosoczewkowanie pozwala wykryć planety orbitujące daleko od swojej gwiazdy macierzystej. Technika ta może również znaleźć tzw. planety zbłąkane, które nie są w ogóle związane grawitacyjnie z gwiazdą. Te światy mogą być różne, od skalistych planet mniejszych od Marsa do gazowych olbrzymów. 
 
Powyższa grafika przedstawia obszary poszukiwań trzech misji planetarnych: nadchodzącego Teleskopu Kosmicznego Nancy Grace Roman, satelity TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) oraz emerytowanego Teleskopu Kosmicznego Kepler. Astronomowie spodziewają się, że Roman odkryje około 100 000 planet tranzytujących, czyli takich, które okresowo przyćmiewają światło swoich gwiazd, gdy przechodzą przed nimi. Podczas gdy inne misje, w tym rozszerzony przegląd K2 Keplera (nieprzedstawiony na tej grafice), odkryły stosunkowo bliskie planety, Roman ujawni bogactwo światów znajdujących się znacznie dalej od domu. Credit: Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda NASA
 
 

Przewiduje się, że około trzy czwarte z planet tranzytowych, które odnajdzie teleskop, to gazowe olbrzymy, takie jak Jowisz i Saturn, lub lodowe giganty, takie jak Uran i Neptun. Większość z pozostałych to planety, które są od czterech do ośmiu razy masywniejsze od Ziemi, znane jako mini-Neptuny. Te światy są szczególnie interesujące, ponieważ w naszym Układzie Słonecznym nie ma planet podobnych do nich.

Oczekuje się, że niektóre z planet przechwyconych przez urządzenie znajdą się w strefie zamieszkiwalnej swojej gwiazdy, czyli w zakresie odległości orbitalnych, w których planeta może posiadać na swojej powierzchni wodę w stanie ciekłym. Położenie tego obszaru zależy od tego, jak duża i gorąca jest gwiazda-gospodarz - im mniejsza i chłodniejsza gwiazda, tym bliżej będzie jej strefy zamieszkiwalnej. Czułość na światło podczerwone czyni go potężnym narzędziem do poszukiwania planet wokół tych ciemniejszych, pomarańczowych gwiazd.


Instrument będzie również patrzył dalej od Ziemi niż poprzednie misje poszukiwania planet. Pierwotne badania Keplera monitorowały gwiazdy znajdujące się w średniej odległości około 2000 lat świetlnych. Obejrzał on niewielki obszar nieba, o powierzchni około 115 stopni kwadratowych. TESS skanuje prawie całe niebo, jednak jego celem jest znalezienie światów znajdujących się bliżej Ziemi, w typowych odległościach około 150 lat świetlnych. Teleskop Nancy Grace Roman użyje zarówno metody mikrosoczewkowania, jak i detekcji tranzytu, aby znaleźć planety w odległości do 26 000 lat świetlnych.

Połączenie wyników z mikrosoczewkowania i poszukiwania planet tranzytujących pomoże uzyskać bardziej kompletny spis planet, ujawniając światy o szerokim zakresie rozmiarów i orbit. Misja będzie pierwszą okazją do odnalezienia dużej liczby planet tranzytujących znajdujących się tysiące lat świetlnych od nas, co pomoże astronomom dowiedzieć się więcej na temat demografii planet w różnych regionach galaktyki.

"Fakt, że będziemy w stanie wykryć tysiące planet tranzytujących tylko poprzez spojrzenie na dane mikrosoczewkowania, które już zostały wykonane, jest ekscytujący," powiedziała współautorka badania Jennifer Yee, astrofizyk z Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian w Cambridge, Massachusetts.

 

Źródło: phys.org

Udostępnij:

Astronomowie znaleźli "najbezpieczniejsze miejsce" do życia w Drodze Mlecznej

Astronomowie przeszukali całą Drogę Mleczną, aby zidentyfikować najbezpieczniejsze miejsca do życia. Okazuje się, że jesteśmy w całkiem niezłym miejscu. 

Jednak jeśli ostatni rok sprawił, że czujesz się gotowy do przeniesienia się na inną planetę, to według nowych badań możesz chcieć spojrzeć w kierunku centrum galaktyki.

Nowe odkrycia zostały dokonane przez grupę włoskich astronomów, którzy badali miejsca, w których potężne kosmiczne eksplozje mogły zabić życie. Eksplozje te, takie jak supernowe i wybuchy promieniowania gamma, wyrzucają wysokoenergetyczne cząstki i promieniowanie, które mogą zniszczyć DNA i zabić życie. Zgodnie z tą logiką, regiony, które są bardziej gościnne dla życia to te, w których nie dochodzi do częstych eksplozji, rozumowali astronomowie.

"Potężne kosmiczne eksplozje nie są bez znaczenia dla istnienia życia w naszej galaktyce w całej jej kosmicznej historii," powiedział główny autor nowych badań, Riccardo Spinelli, astronom z Uniwersytetu Insubria we Włoszech. 
"Te wydarzenia odegrały rolę w zagrożeniu życia w większości Drogi Mlecznej". 
Oprócz znalezienia najbardziej zabójczych punktów astronomowie zidentyfikowali również najbezpieczniejsze miejsca w całej historii galaktyki, sięgającej 11 miliardów lat wstecz. Wyniki pokazują, że obecnie znajdujemy się na skraju szerokiego pasma gościnnych terenów. Jednak w czasach młodości Drogi Mlecznej, jej krawędzie były bezpieczniejsze. 


Galaktyczna ekosfera


Wiele czynników decyduje o tym, że planeta nadaje się do zamieszkania. Na przykład, planety muszą znajdować się w ekosferze, gdzie ciepło i aktywność pochodząca od ich gwiazdy-gospodarza nie jest ani zbyt duża, ani zbyt mała - jest w sam raz. Jednak oprócz tych lokalnych warunków, życie musi również walczyć ze szkodliwym promieniowaniem pochodzącym z przestrzeni międzygwiezdnej.

Potężne zjawiska kosmiczne, takie jak supernowe i wybuchy promieniowania gamma, wysyłają niebezpieczne, wysokoenergetyczne cząstki z prędkością bliską prędkości światła. Cząstki te nie tylko mogą zabić wszystkie znane nam formy życia, ale także pozbawić atmosfery całe planety. Naukowcy uważają, że po takim zdarzeniu planety krążące wokół pobliskich układów gwiezdnych zostałyby oczyszczone z życia.

"Dla planet znajdujących się bardzo blisko gwiezdnej eksplozji prawdopodobne jest, że następuje całkowita sterylizacja" - powiedział Spinelli w wywiadzie dla Live Science. "W tych odległych, masowe wymieranie jest bardziej prawdopodobne".

Autorzy napisali w badaniu, że pobliski wybuch promieniowania gamma mógł odegrać główną rolę w ordowickim wydarzeniu masowego wymierania około 450 milionów lat temu - drugim co do wielkości w historii Ziemi. Chociaż nie ma konkretnych dowodów łączących konkretny wybuch promieniowania gamma z tym wydarzeniem wymierania, autorzy uważają, że może to być prawdopodobne, biorąc pod uwagę pozycję Ziemi w galaktyce. 

Źródło: livescience.com

Udostępnij:

Cztery dziwne gwiazdy, które zdaniem astronomów mogą istnieć naprawdę

Od gwiazd zbudowanych z ciemnej materii, po gwiazdy dosłownie żyjące wewnątrz swoich partnerów - te układy gwiezdne są teoretycznie możliwe.

 
Każdego dnia "kąpiemy się" w blasku olbrzymiej, płonącej kuli gazu, która podtrzymuje życie na naszej planecie. W nocy spoglądamy na morze gwiazd, które występują w oszałamiającej różnorodności rozmiarów, kolorów i wieku. Wszystkie te obiekty świecą dzięki tej samej fuzji jądrowej, która napędza nasze Słońce. Jednak może się okazać, że to nie wszystko, co Wszechświat ma do zaoferowania.  

Niektórzy astronomowie uważają, że istnieją tak zwane "egzotyczne gwiazdy", składające się z cząstek innych niż typowe elektrony, protony i neutrony, z których zbudowane jest nasze Słońce i wszyscy jego kuzyni. I chociaż te egzotyczne gwiazdy są wciąż hipotetyczne, naukowcy zaczynają znajdować dowody na to, że niektóre z nich mogą rzeczywiście istnieć. Poniżej przedstawiamy listę czterech najdziwniejszych i najbardziej egzotycznych gwiazd, które mogą unosić się w przestrzeni kosmicznej.

 

Gwiazdy z ciemnej materii.

Dwie gromady galaktyk zderzyły się, tworząc pokazaną tutaj "Gromadę Pocisk". Zwykła materia jest pokazana na różowo, a reszta materii na niebiesko, co ujawnia, że ciemna materia dominuje w tej ogromnej gromadzie.

 
 
Gwiazdy ciemnej materii mogły istnieć przed powstaniem pierwszych normalnych gwiazd. A jeśli są prawdziwe, mogą istnieć nawet dzisiaj.

W przeciwieństwie do tego, co można by sobie wyobrazić na podstawie nazwy tych teoretycznych gwiazd, byłyby one w większości zbudowane z normalnej materii. Mianowicie wodoru i helu tak jak nasze własne Słońce. Jednak te ciemne gwiazdy zawierałyby również znaczne ilości czegoś, co nazywamy jako "neutrina ciemnej materii".

W ten sam sposób, w jaki atomy tworzą normalną materię, neutrina są rodzajem hipotetycznych cząstek, które według niektórych fizyków mogą tworzyć ciemną materię. Niektóre teorie supersymetrii sugerują, że neutrina mogą być nawet WIMP-ami, czyli Słabo Oddziałującymi Masywnymi Cząstkami, które są powszechnym kandydatem na ciemną materię.

Jeśli teorie są poprawne, cząstki neutrino służą jako własna antymateria. Oznacza to, że jeśli kiedykolwiek się zetkną, ulegną całkowitej anihilacji, generując ogromne ilości energii i ciepła. Surowa moc anihilacji neutrino pozwoliłaby gwiazdom ciemnej materii płonąć przez miliardy lat, bez konieczności zapadania się w celu uruchomienia fuzji jądrowej, która jest warunkiem koniecznym dla normalnych gwiazd.

W rezultacie ciemne gwiazdy mogą być ogromnymi i rozdętymi olbrzymami, osiągającymi dziesiątki, a może nawet tysiące jednostek astronomicznych (AU - średnia odległość Ziemia-Słońce) średnicy. Jednak pomimo swoich rozmiarów, brak fuzji termojądrowej i stosunkowo niskie temperatury czynią te gwiazdy naprawdę ciemnymi, być może niewidocznymi dla ludzkiego oka.

Zanim jednak zaczniesz się zbytnio ekscytować gwiazdami zbudowanymi z ciemnej materii, powinieneś wiedzieć, że eksperymenty w zderzaczach cząstek nie przyniosły jeszcze przekonujących dowodów na istnienie neutrin. I dopóki to się nie stanie - lub dopóki ciemna gwiazda nie pojawi się na horyzoncie - te widmowe gwiazdy pozostaną hipotetyczne. 

 

Gwiazdy bozonowe.

 

W 2012 r. zderzenia cząstek w Wielkim Zderzaczu Hadronów odkryły długo poszukiwany bozon Higgsa, który, jak się uważa, jest bezpośrednio powiązany z siłą grawitacji.
ThomasMcCauley i Lucas Taylor/CMS Collection/CERN
 
 
Neutrina nie są jedynym rodzajem ciemnej materii, który, jak sugerują naukowcy, mógłby tworzyć gwiazdy. Niektórzy badacze uważają, że mogą istnieć gwiazdy z ciemnej materii zbudowane z bozonów. Cząstki bozonowe przenoszą podstawowe siły, w tym siłę silną, słabą i elektromagnetyczną. Na przykład fotony są bozonami, które przenoszą siłę elektromagnetyczną.

Jednak niektórzy naukowcy uważają, że ciemna materia może mieć swój własny bozon. Te ciemne bozony mogą być samą ciemną materią lub mogą po prostu powodować jej interakcje z regularną materią. Bozony ciemnej materii mogą również być w stanie łączyć się w gwiazdy ciemnej materii, choć zachowywałyby się one dość dziwnie.

Zwykłe gwiazdy, takie jak nasze Słońce, zbudowane są z fermionów, takich jak protony, elektrony i neutrony. Gwiazdy bozonowe byłyby natomiast zbudowane z bozonów, które rządzą się innymi prawami niż te, do których jesteśmy przyzwyczajeni w naszym codziennym życiu.

Na przykład fermiony w normalnych gwiazdach zachowują się jak ludzie. Dwie osoby nie mogą zajmować tej samej przestrzeni fizycznej w tym samym czasie i muszą na zmianę stać w danym miejscu. Natomiast bozony zachowują się bardziej jak fale w wodzie. Kiedy fale się spotykają, nie spychają się wzajemnie z drogi. Zamiast tego dodają się do siebie i tworzą większą falę. W fizyce nazywa się to kondensatem Bosego-Einsteina. Ciemna gwiazda bozonowa byłaby jak gigantyczny, gęsty kondensat Bosego-Einsteina w przestrzeni kosmicznej. Może też przypominać inny niezwykle zwarty obiekt - czarną dziurę.

W rzeczywistości, ostatnie badania opublikowane w czasopiśmie Physical Review Letters sugerują, że naukowcy mogli już być świadkami zderzenia dwóch gwiazd bozonowych. W maju 2019 roku Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory uchwyciło falowanie czasoprzestrzeni spowodowane zderzeniem dwóch dziwnie dużych czarnych dziur. Para miała odpowiednio około 66 i 85 razy większą masę od naszego Słońca, co jest więcej, niż obecne teorie sugerują, że powinno być możliwe poprzez śmierć masywnych gwiazd.

Możliwe, że każda z tych czarnych dziur była produktem wcześniejszej, mniejszej fuzji czarnych dziur. Jednak po sprawdzeniu tej opcji w swoich modelach, zespół zdał sobie sprawę, że taki wynik byłby nie do odróżnienia od zderzenia dwóch ciemnych gwiazd bozonowych.

Jeśli okaże się, że wszechświat jest pełen takich hipotetycznych ciemnych gwiazd bozonowych, wyjaśni to ostatecznie odwieczną zagadkę, dlaczego naukowcy nie byli w stanie wytropić ciemnej materii. 

 

Gwiazdy kwarkowe.

 


 
Gwiazdy neutronowe to naprawdę dziwaczne obiekty, które są powszechne w naszym wszechświecie. Te bardzo gęste ciała gwiazdowe powstają podczas eksplozji dużych gwiazd. Jedna łyżeczka materiału z gwiazdy neutronowej może ważyć tyle, co góra na Ziemi.

Istnieje jednak inny typ hipotetycznej gwiazdy, który może sprawić, że nawet te ekstremalne obiekty będą wyglądały na oswojone. Nazywa się je gwiazdami kwarkowymi. Gwiazdy kwarkowe to teoretyczne obiekty, które plasują się gdzieś pomiędzy gęstością gwiazdy neutronowej a czarnej dziury. Są one zbudowane z kwarków, cząstek elementarnych, które służą jako budulec materii, łącząc się ze sobą w celu utworzenia protonów i neutronów w jądrach atomowych.

W ten sam sposób, w jaki gwiazdy neutronowe składają się prawie w całości z neutronów, gwiazdy kwarkowe składałyby się prawie w całości z kwarków. Naukowcy zasugerowali, że te dziwne gwiazdy mogą być pozostałościami po dużych gwiazdach neutronowych, których cząstki uległy rozrzedzeniu w ciągu eonów.

Blisko 20 lat temu NASA ogłosiła, że obserwacje wykonane za pomocą teleskopów kosmicznych Hubble'a i Chandra mogły uchwycić parę takich gwiazd kwarkowych. Pierwsza potencjalna gwiazda kwarkowa, nazwana RX J1856.5-3754, znajduje się w odległości zaledwie 400 lat świetlnych w gwiazdozbiorze Korony Południowej. Astronomowie zauważyli, że gwiazda była znacznie gorętsza, niż się spodziewano, z temperaturą około 700 000 stopni Celsjusza i średnicą mniejszą niż 8 kilometrów. To zbyt mało, aby pasowało do wyobrażeń astronomów o gwiazdach neutronowych, co skłoniło niektórych do zasugerowania, że może to być gwiazda kwarkowa. Ostatecznie naukowcy zdali sobie sprawę, że gwiazda jest bardziej oddalona, a zatem chłodniejsza i większa niż początkowo sądzono, co wyklucza ją jako gwiazdę kwarkową.

Jednak inny kandydat na gwiazdę kwarkową, nazwany 3C 58, nie został ani potwierdzony, ani wykluczony. Dziwne zachowanie gwiazdy - takie jak drastyczne wahania temperatury - również nie jest zgodne z wyobrażeniami astronomów na temat standardowych gwiazd neutronowych. Ostatecznie, aby dowiedzieć się, czy gwiazdy kwarkowe istnieją naprawdę, jak również czy już je znaleźliśmy, konieczne są dalsze badania.  

 

Obiekt Thorne-Żytkow.

 

Obiekt Thorne'a-Żytkowa jest teoretycznym typem gwiazdy hybrydowej, która powstaje, gdy gęsta gwiazda neutronowa zostaje połknięta przez czerwoną supergwiazdę / Astronomy magazine.
 
 
Obiekty Thorne'a-Żytkowa są naprawdę dziwacznym rodzajem gwiazd podwójnych. Te teoretyczne, hybrydowe gwiazdy mieszczą gwiazdę neutronową wewnątrz olbrzymiej gwiazdy, co czyni je gwiezdnymi Matrioszkami.
Uważa się, że powstają one w wyniku zderzenia czerwonego olbrzyma lub czerwonego supergiganta z gwiazdą neutronową. Choć byłoby to niezwykle rzadkie, takie zderzenie może potencjalnie nastąpić, gdy dwie wędrujące gwiazdy przejdą zbyt blisko siebie; jednak znacznie bardziej prawdopodobne jest, że dojdzie do niego w bliskim układzie podwójnym. Gdyby jedna z gwiazd podwójnych w takim układzie przeszła supernową, pozostawiłaby po sobie gwiazdę neutronową. Ta potężna gwiezdna eksplozja mogłaby również dać pozostałej gwieździe neutronowej "kopa" w kierunku jej olbrzymiej sąsiadki, zmuszając je do zderzenia i połączenia się.

Fizycy Kip Thorne i Anna Żytkow (polska astrofizyk pracująca w Institute of Astronomy przy University of Cambridge) po raz pierwszy wymyślili te hybrydowe gwiazdy w 1977 roku, stąd ich nazwa. Jednak o obiektach Thorne'a-Żytkowa zrobiło się głośno w 2014 roku, kiedy to astronomowie zasugerowali, że znaleźli je w gwieździe o nazwie HV 2112. Jednak od tamtego czasu odkrycie to pozostaje kontrowersyjne.

Tak więc, choć równie fascynujące, jak wszystkie inne dzikie gwiazdy z tej listy, obiekty Thorne'a-Żytkowa również pozostają czysto hipotetyczne. Ale z drugiej strony, podręczniki astronomii są obecnie pełne opisów prawdziwych, szalonych obiektów kosmicznych, które przez długi czas były uważane za science fiction. Kto wie, jakie inne dziwaczne obiekty odkryjemy w nadchodzących latach?
 
 Źródło: astronomy.com
 
Udostępnij:

Dziedzictwo rozbitego, poszukującego obcych teleskopu Arecibo będzie żyło przez miliony lat



Radioteleskop Arecibo w Puerto Rico, który podjął pierwszą na Ziemi próbę kontaktu z kosmitami, kształtował pionierskie badania kosmosu przez prawie sześć dekad. Jego upadek w grudniu ubiegłego roku, poprzedzony dwiema awariami kabli i decyzją National Science Foundation (NSF) o wycofaniu z eksploatacji i demontażu teleskopu, oznaczał koniec pewnej epoki.

Niemniej jednak Arecibo pozostawia po sobie bogatą spuściznę odkryć naukowych obejmującą 57 lat, a dane zebrane przed upadkiem teleskopu będą nadal wykorzystywane do badania planetoid, planet i odległych galaktyk, donoszą naukowcy.  

Przedstawili oni trwały wkład Arecibo w radioastronomię w prezentacji z 19 marca na 52. konferencji Lunar and Planetary Science Conference (LPSC). Prezenterzy napisali, że Arecibo pozostawił "niezatarte piętno na naukach planetarnych, radioastronomii oraz naukach o kosmosie i atmosferze", a smutek towarzyszący jego upadkowi wyrazili w pełnym żalu haiku: 

"Sześć dekad służby. Teleskop Arecibo - utracony, lecz niezapomniany".


Zbudowany w 1963 roku, szeroki na 305 metrów talerz teleskopu Arecibo był największym i najpotężniejszym radioteleskopem na świecie. Nadał on pierwszą próbę kontaktu Ziemi z istotami pozaziemskimi - "Wiadomość Arecibo" - w 1974 roku, wysyłając w przestrzeń kosmiczną obrazkowy komunikat, który zawierał proste obrazy człowieka; teleskop Arecibo; wzór DNA; schemat naszego układu słonecznego; oraz niektóre substancje chemiczne potrzebne do życia, według Instytutu Poszukiwania Inteligencji Pozaziemskiej (SETI).

Arecibo pomógł astronomom po raz pierwszy zmierzyć obroty Merkurego i Wenus. W 1990 roku wykryło pierwszą znaną egzoplanetę orbitującą wokół pulsara. Obserwatorium przyjrzało się pierścieniom Saturna i sporządziło mapę powierzchni Księżyca. Zweryfikowało nawet teorię ogólnej względności Alberta Einsteina i wywnioskowało obecność fal grawitacyjnych - donoszą naukowcy z LPSC.

Teleskop zrewolucjonizował również zastosowanie radaru do badania i śledzenia asteroid, które orbitują blisko naszej planety. Arecibo zebrał krytyczne dane o ich właściwościach fizycznych, satelitach i orbitach, umożliwiając NASA obliczenie ryzyka, jakie mogą stanowić dla Ziemi, powiedział prezenter LPSC Patrick Taylor, starszy naukowiec z Universities Space Research Association w Lunar and Planetary Institute w Houston w Teksasie.

"W ciągu ostatnich 10 lat znacznie rozszerzyliśmy zakres obserwacji asteroid bliskich Ziemi, z Arecibo i radarem w ogóle," powiedział Taylor w wywiadzie dla Live Science. 

"Arecibo nie jest jedynym obiektem do tego celu, ale był to zdecydowanie najpotężniejszy i najczulszy wykorzystany instrument. Zaobserwowaliśmy setki asteroid bliskich Ziemi za jego pomocą".

 

Arecibo dostrzegło pierwsze potwierdzone egzoplanety wokół pulsara PSR 1257+12, podczas przeglądu nieba w 1992 roku. (Image credit: NASA/JPL-Caltech)


Niestety praca Arecibo została przerwana w 2020 roku. W sierpniu tego roku jeden z kabli teleskopu uległ awarii, a w listopadzie pękł kolejny. Po zbadaniu uszkodzeń i ocenie stanu pozostałych kabli podtrzymujących NSF ogłosiła, że teleskopu nie da się bezpiecznie naprawić i zostanie on wycofany z użytku. Jednak 1 grudnia, kolejny pęknięty kabel spowodował, że platforma z instrumentami Arecibo runęła w dół do talerza teleskopu - był to niszczycielski widok, który wprawił w osłupienie astronomów i naukowców planetarnych na całym świecie.

"Patrzyłem, jak cała moja kariera zawodowa wali się w przepaść," powiedział Taylor. "Od czasu ukończenia szkoły średniej zajmowałem się wyłącznie nauką z Arecibo. To oczywiście ciężki cios, który trzeba było przyjąć".

Do tego czasu Arecibo nie tylko zgromadziło trwający dekady zapis przełomowych osiągnięć naukowych, ale także zarejestrowało skarbnicę obserwacji, które będą informować pracę naukowców przez wiele lat.
"Jeśli chodzi o radar asteroid, mamy ogromne archiwum danych, przez które musimy się przekopywać - jest tam wiele szczegółowego modelowania, zwłaszcza określania rzeczywistych trójwymiarowych kształtów tych ciał, co może być naprawdę czasochłonne" - dodał Taylor. 

"Nawet jeśli nie będziemy mieli żadnych nowych danych z Arecibo, to z pewnością mamy mnóstwo danych archiwalnych, które mogą nas zająć na jakiś czas".

Uszkodzenia 305-metrowego teleskopu w Obserwatorium Arecibo, po jego zawaleniu się 1 grudnia 2020 roku. Pozostałości platformy instrumentu są widoczne na talerzu teleskopu. Data zdjęcia: 8 grudnia 2020 r. (Image credit: Michelle Negron, National Science Foundation)

 

Dziedzictwo Arecibo jest również zachowane w jego długotrwałym wpływie na naukę i edukację społeczności w Puerto Rico, powiedzieli naukowcy w LPSC.

"Wielu naukowców, nawet tych spoza astronomii i nauk planetarnych, rozpoczęło swoją drogę w dziedzinie nauki, technologii, inżynierii i matematyki dzięki inspiracji zaczerpniętej z Obserwatorium Arecibo" - napisali w prezentacji.

Jednak najbardziej długotrwałą częścią spuścizny Arecibo może być Przesłanie Arecibo, które będzie się poruszać jeszcze długo po tym, jak pokolenia naukowców przeczesały wszystkie dane z teleskopu. Wiadomość podróżuje z prędkością światła w kierunku celu - gromady 300 000 gwiazd około 25 000 lat świetlnych (czyli prawie 240 kwadrylionów kilometrów) od Ziemi; nawet po osiągnięciu celu, wiadomość będzie kontynuowała swoją podróż w przestrzeni kosmicznej, być może przez miliony lat, jak donosi Cornell Chronicle z 1999 roku, w 25. rocznicę przełomowej wiadomości Arecibo.


Źródło: livescience.com

Astronarium: Dziedzictwo Arecibo.



Udostępnij:

Wega może mieć planetę

Wega jest jedną z najjaśniejszych i najlepiej znanych gwiazd na nocnym (a nawet zmierzchowym) niebie.  Znajduje się ona w gwiazdozbiorze Liry i jest oddalona od Ziemi zaledwie o 25 lat świetlnych, a jej masa jest około dwa razy większa od masy naszego Słońca.  Astronomowie odkryli, że jedna z najgorętszych znanych planet krąży wokół niej niezwykle szybko.

Planeta została odkryta przez Spencera Hurta, studenta Uniwersytetu Colorado Boulder, który pracował jako letni stażysta w Harvard's Center for Astrophysics. W ramach tych letnich badań Hurt przeanalizował 10 lat danych na temat Wegi zebranych przez Obserwatorium Freda Lawrence'a Whipple'a w Arizonie.  To, co odkrył, a co umknęło innym astronomom poszukującym wcześniej planet wokół gwiazdy, to sygnał wskazujący na to, że coś bardzo dużego krąży wokół Wegi bardzo szybko. 

Wega i nasze Słońce.
 
Planeta gdzieś pomiędzy rozmiarem Neptuna i Jowisza, która krążyła wokół gwiazdy co 2,5 ziemskiego dnia, pasowała do tych danych nadzwyczaj dobrze. Oznaczałoby to, że gigantyczna planeta znajduje się daleko od orbity Merkurego pod względem odległości od gwiazdy, a także oznaczałoby, że jest to najprawdopodobniej druga najgorętsza planeta, jaką kiedykolwiek zarejestrowano, z temperaturą powierzchni 5390 stopni Celsjusza.

Nie jest to więc miejsce, w którym człowiek chciałby spędzić wakacje na plaży.  Jednak dla nauki, posiadanie potencjalnego kandydata na planetę wokół jasnej, pobliskiej gwiazdy takiej jak Wega jest nieocenione. Przede wszystkim, analiza planety wokół gwiazdy ciągu głównego pozwoli astronomom zbudować modele, których można się spodziewać podczas obserwacji planet z dalszych, mniej jasnych gwiazd.

Koncepcja artystyczna "gorącego Jowisza", gazowego olbrzyma krążącego wokół Słońca w odległości ułamka odległości między Ziemią a Słońcem, podobnego do tego, który może znajdować się na Wegi.
Credit: ESA/ATG medialab

Częścią wyjątkowości każdej tak gorącej planety byłby skład jej atmosfery, która mogłaby zawierać gazowe żelazo, biorąc pod uwagę ekstremalne temperatury panujące na powierzchni świata. Atmosfera mogłaby również wykraczać poza normalne granice oczekiwane dla planety o podobnej wielkości i gęstości. Obie te właściwości czynią z niej dobrego kandydata do badania atmosfer innych egzoplanet.

Jednak jej istnienie nie jest jeszcze całkowicie udowodnione - aby ostatecznie stwierdzić, że istnieje świat wokół Vegi, konieczne jest uzyskanie innych potwierdzeń od innych naukowców. Bliskie orbity nie są jedynymi miejscami, gdzie można je znaleźć - planety o dłuższym okresie mogą również ukrywać się w danych dalej od samej gwiazdy. Nie jest to również pierwszy raz, gdy astronomowie uważają, że znaleźli planetę krążącą wokół Wegi, choć ta wydaje się być bardziej prawdopodobnym kandydatem. Nie jest to również pierwszy raz, gdy gwiazda ta jest wymieniana jako gospodarz dla (fikcyjnych) obcych gatunków (film "Kontakt" - adaptacja bestsellerowej powieści Carla Sagana)

Artystyczna koncepcja niedawnej masywnej kolizji obiektów wielkości planety karłowatej, która mogła przyczynić się do powstania pierścienia pyłowego wokół gwiazdy Wega. Pył ten zostałby uwzględniony przy obliczaniu obecności planety.
Credit: NASA/JPL/Caltech/T. Pyle (SSC)


Znalezienie takich diamentów w surowym stanie jest czasochłonnym zadaniem, ale niektórzy badacze są gotowi poświęcić na to długie godziny.  A czasami nagrodą, jaką otrzymują, jest coś bardziej ezoterycznego. Hurt wyjaśnia, że po swoim odkryciu: 
"Zawsze, gdy wychodzę na zewnątrz, patrzę na nocne niebo i widzę Wegę, mówię 'Hej, znam tę gwiazdę'".   
Ta znajomość z niektórymi z najbardziej zdumiewających obiektów we wszechświecie jest jedną z najlepszych części astronomii.

 
Udostępnij:

Szóste zwierciadło Teleskopu Magellana zostało właśnie odlane. Pozostało jeszcze jedno


Do 2029 roku Gigantyczny Teleskop Magellana (GMT) w północnym Chile zacznie zbierać pierwsze światło z kosmosu. Jako część nowej klasy instrumentów nowej generacji, znanych jako "ekstremalnie duże teleskopy" (ELT), GMT połączy moc wyrafinowanych zwierciadeł głównych, elastycznych zwierciadeł wtórnych, optyki adaptacyjnej (AO) i spektrometrów, aby widzieć dalej i bardziej szczegółowo niż jakiekolwiek inne teleskopy optyczne, które pojawiły się wcześniej.

Sercem teleskopu jest siedem monolitycznych segmentów zwierciadlanych, każdy o średnicy 8,4 m, które dadzą mu zdolność rozdzielczą zwierciadła głównego o średnicy 24,5 m. Według ostatnich oświadczeń Organizacji GMT (GMTO), Laboratorium Zwierciadeł Richarda F. Carisa z Uniwersytetu Arizony zakończyło się odlewanie szóstego i rozpoczęto odlewanie siódmego segmentu zwierciadła głównego teleskopu (którego ukończenie zajmie następne cztery lata).

Siedem segmentów zwierciadła tworzących GMT jest jednym z największych sztywnych zwierciadeł monolitycznych na świecie. W swojej ostatecznej konfiguracji sześć segmentów pozaosiowych będzie otaczać jeden centralny segment osiowy, dając lustro główne zdolne do zbierania światła z powierzchni mierzącej 368 metrów kwadratowych. Będzie on miał również 10-krotnie większą rozdzielczość niż Kosmiczny Teleskop Hubble'a.


Jak powiedział James Fanson, kierownik projektu GMT, w komunikacie prasowym GMTO:
 

"Najważniejszą częścią teleskopu jest jego zwierciadło zbierające światło. Im większe lustro, tym głębiej możemy zajrzeć we wszechświat i tym więcej szczegółów możemy zaobserwować. Unikalna konstrukcja zwierciadła głównego Gigantycznego Teleskopu Magellana składa się z siedmiu największych na świecie zwierciadeł.
Odlanie szóstego zwierciadła jest ważnym krokiem w kierunku ukończenia projektu. Po uruchomieniu Teleskopu Magellana będzie on dawał obrazy dziesięciokrotnie ostrzejsze niż Kosmiczny Teleskop Hubble'a. Odkrycia, których dokonają te zwierciadła, zmienią nasze rozumienie wszechświata."

 

Proces odlewania odbywa się w Laboratorium Lustrzanym Richarda F. Carisa, nadzorowanym przez Uniwersytet Arizony w Tuscon, AZ. Zaczyna się od prawie 17,5 tony metrycznej wysokiej czystości szkła borokrzemianowego (znanego jako szkło E6), które następnie jest topione w jedynym na świecie piecu wirującym. Ten proces zwany "spin cast" podgrzewa szkło do momentu jego upłynnienia, a także nadaje segmentom ich specjalny paraboliczny kształt. W szczytowej temperaturze (zjawisko znane jako "wysoki ogień") piec wiruje z prędkością 5 obrotów na minutę, podgrzewając szkło do 1.165 °C  przez około pięć godzin. Szósty i siódmy segment lustra osiągnęły "wysoki ogień" do 6 marca 2021 roku. Następnie przejdą przez trwający miesiąc proces wyżarzania, w którym piec spowalnia wirowanie, aby usunąć wewnętrzne naprężenia szkła.

Segment zwierciadła GMT odlewany w Laboratorium Zwierciadeł Richarda F. Carisa. Credit: GMTO
 
 
Pozwoli to na utwardzenie się luster w miarę ich schładzania, które będzie trwało jeszcze przez 1,5 miesiąca, zanim osiągną temperaturę pokojową. Po zakończeniu chłodzenia, lustra będą polerowane przez dwa lata, aż ich powierzchnie osiągną optyczną precyzję zaledwie kilku nanometrów (mniej niż tysiąc szerokości ludzkiego włosa).  
 
Obecnie pierwsze dwa segmenty zwierciadeł zostały ukończone i znajdują się w magazynie w laboratorium zwierciadeł, podczas gdy segmenty od trzeciego do szóstego są obecnie w różnych fazach produkcji. Piąte zwierciadło zostało odlane w listopadzie 2017 roku, kiedy to czwarte zwierciadło zakończyło polerowanie tylnej powierzchni, podczas gdy trzecie jest w ponad połowie gotowe (i osiągnęło 70-nanometrową dokładność).

Planowane jest również ósme zapasowe lustro, które będzie wymieniane, gdy inny segment lustra będzie wymagał konserwacji. Zwierciadła są kluczową częścią konstrukcji optycznej, która pozwala GMT mieć najszersze pole widzenia spośród wszystkich teleskopów ELT w klasie 30-metrowej  - takich jak Thirty Meter Telescope (TMT), który jest obecnie w budowie na Mauna Kea na Hawajach.


Sekretem jest unikalna konstrukcja optyczna GMT, która pozwala na wykorzystanie każdego fotonu światła, które zbierają lustra (zapewniając w ten sposób niespotykany poziom wydajności optycznej). Jak wyjaśniła Rebecca Bernstein, główny naukowiec GMT:

 "To bezprecedensowe połączenie mocy zbierania światła, wydajności i rozdzielczości obrazu umożliwi nam dokonywanie nowych odkryć we wszystkich dziedzinach astronomii, szczególnie w dziedzinach, które wymagają najwyższej rozdzielczości przestrzennej i spektralnej, takich jak poszukiwanie innych Ziem".
 "Będziemy mieli unikalne możliwości badania planet w wysokiej rozdzielczości, co jest kluczem do zrozumienia, czy planeta ma skład skalisty jak nasza Ziemia, czy zawiera wodę w stanie ciekłym i czy jej atmosfera zawiera odpowiednią kombinację cząsteczek sygnalizujących obecność życia".


Do późnych lat 20, gotowe lustra zostaną przetransportowane z Tuscon do Obserwatorium Las Campanas na pustyni Atacama w północnym Chile. Ten jałowy region, położony 2500 m. nad poziomem morza, jest uważany za jedno z najlepszych miejsc do prowadzenia badań astronomicznych na naszej planecie. Niebo na tej wysokości jest bardzo czyste, a odległość od ośrodków miejskich sprawia, że praktycznie nie występuje tam zanieczyszczenie światłem. 

Ponadto, stabilny przepływ powietrza w tym regionie pozwala na uzyskanie wyjątkowo ostrych obrazów, a położenie (na półkuli południowej) umożliwia obserwatoriom spoglądanie w kierunku centrum Drogi Mlecznej. Bliskość innych obserwatoriów w okolicy (które prowadzą obserwacje na innych długościach fal) pozwala na łatwą współpracę.

Będzie to między innymi Ekstremalnie Wielki Teleskop Europejski (EELT), który jest obecnie budowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) w sąsiednim Obserwatorium Cerro Armazones w Chile. Będzie on również wspomagał obserwacje prowadzone przez inne główne obserwatoria ESO w tym regionie - takie jak Very Large Telescope (VLT) i Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA).

Oprócz mocy widzenia 10 razy większej niż Hubble'a, GMT będzie miał również czterokrotnie większą moc niż bardzo oczekiwany Teleskop Kosmiczny Jamesa Webba, którego wystrzelenie planowane jest na 31 października 2021 roku. Po uruchomieniu GMT będzie badał wiele kosmicznych tajemnic, w tym wczesną historię Wszechświata, rolę Ciemnej Materii i Ciemnej Energii w ewolucji kosmicznej oraz potencjalne możliwości zamieszkania pobliskich egzoplanet.


Źródło: universetoday.com

Więcej:


Udostępnij:

Odkryto superziemię w ekosferze Alfa Centauri

Astronomowie, wykorzystując nową technikę, nie tylko znaleźli superziemię w Alfa Centauri, ale również bezpośrednio ją zobrazowali. Może być ona miła i przytulna znajdując się w ekosferze wokół gwiazdy.

fot. Na pierwszym planie tego zdjęcia znajduje się Bardzo Duży Teleskop (VLT) ESO w Obserwatorium Paranal w Chile.
Bogate gwiezdne tło zdjęcia obejmuje jasną gwiazdę Alfa Centauri, najbliższy Ziemi układ gwiezdny. Pod koniec 2016 roku ESO podpisało umowę z Breakthrough Initiatives na dostosowanie instrumentarium VLT do prowadzenia poszukiwań planet w układzie Alfa Centauri. Planety takie mogłyby stać się celem ewentualnego wystrzelenia miniaturowych sond kosmicznych przez Breakthrough Starshot Initiative. Credit: ESO



Dużo łatwiej jest dostrzec planety giganty niż planety wielkości Ziemi. Bez względu na to, jaka metoda detekcji zostanie zastosowana, większe planety są po prostu większą igłą w kosmicznym stogu siana. Jednak ogólnie rzecz biorąc, astronomowie są bardzo zainteresowani planetami, które są podobne do Ziemi. Ich odnalezienie jest jednak o wiele trudniejsze.

Myśleliśmy, że będziemy musieli poczekać na ultra potężne teleskopy, które są obecnie budowane, zanim będziemy mogli bezpośrednio oglądać egzoplanety. Obiekty takie jak Wielki Teleskop Magellana i Europejski Ekstremalnie Wielki Teleskop wniosą ogromną moc obserwacyjną do zadania obrazowania egzoplanet. Jednak zespół naukowców opracował nową technikę, która może sprostać temu zadaniu. Twierdzą oni, że udało im się namierzyć planetę o rozmiarach zbliżonych do Neptuna lub superziemi, orbitującą wokół jednego z naszych najbliższych sąsiadów, Alfa Centauri A.

Zespół przedstawił swoje obserwacje w artykule w Nature Communications zatytułowanym "Imaging low-mass planets within the habitable zone of α Centauri."
Głównym autorem jest Kevin Wagner, astronom i Sagan Fellow z University of Arizona.

"Te wyniki pokazują możliwość obrazowania skalistych egzoplanet strefy zamieszkiwalnej za pomocą obecnych i nadchodzących teleskopów".

Podczas gdy astronomowie znajdowali już wcześniej egzoplanety o niskiej masie, nigdy nie wykryli ich światła. Obserwowali, jak planety ujawniały się, ciągnąc za sobą swoje gwiazdy. Obserwowali również, jak światło gwiazd, które goszczą te planety, słabnie, gdy planeta przechodzi przed gwiazdą. Ale nigdy nie udało się namierzyć żadnej z nich bezpośrednio. Być może aż do teraz.

Nowa metoda detekcji sprowadza się do podczerwieni. Jednym z wyzwań związanych z obrazowaniem egzoplanet wielkości Ziemi w podczerwieni jest dostrzeżenie światła pochodzącego od egzoplanety, gdy to światło jest wyparte przez całe podczerwone promieniowanie tła gwiazdy. Astronomowie mogą poszukiwać egzoplanet w zakresie fal, w których tło podczerwone jest osłabione, ale w tych samych długościach fal, umiarkowane planety podobne do Ziemi są słabe.

Jedną z metod jest poszukiwanie w bliskiej podczerwieni (NIR) części widma. W NIR termiczna poświata planety nie jest tak wyparta przez gwiazdę. Jednak światło gwiazdy jest nadal oślepiające i miliony razy jaśniejsze od planety. Tak więc patrzenie tylko w NIR nie jest całkowitym rozwiązaniem.
Rozwiązaniem może być instrument NEAR (New Earths in the AlphaCen Region) używany w tych badaniach. NEAR jest zamontowany na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT) ESO (European Southern Observatory's) w Chile. Współpracuje on z instrumentem VISIR, również znajdującym się na VLT. Grupa stojąca za NEAR to Breakthrough Watch, część Breakthrough Initiatives Jurija Milnera.

Instrument NEAR nie tylko prowadzi obserwacje w pożądanej części widma podczerwonego, ale także wykorzystuje koronograf.
Grupa Breakthrough uznała, że instrument NEAR zastosowany na 8-metrowym teleskopie naziemnym pozwoli na lepsze obserwacje układu Alfa Centauri i jego planet. Zbudowali więc ten instrument we współpracy z ESO i zainstalowali go na Bardzo Dużym Teleskopie.

Nowe odkrycie powstało w wyniku 100 godzin skumulowanych obserwacji z NEAR i VLT. "Wyniki te," piszą autorzy, "pokazują możliwość obrazowania skalistych egzoplanet w ekosferze za pomocą obecnych i nadchodzących teleskopów".
100-godzinne uruchomienie miało na celu zademonstrowanie mocy instrumentu. Zespół twierdzi, że na podstawie około 80% najlepszych obrazów z tego okresu, instrument NEAR jest o rząd wielkości lepszy niż inne metody obserwacji "...ciepłych planet o rozmiarach poniżej Neptuna w dużej części strefy zamieszkiwalnej Centauri A."
Możliwe, że znaleźli też planetę. "Omawiamy również możliwą detekcję egzoplanety lub dysku egzozodiakalnego wokół Centauri A," piszą. "Nie można jednak wykluczyć instrumentalnego artefaktu nieznanego pochodzenia".

To nie pierwszy raz, kiedy astronomowie znaleźli egzoplanety w układzie Alfa Centauri. W układzie tym znajduje się kilka potwierdzonych planet, są też inni kandydaci. Jednak żadna z nich nie została bezpośrednio zobrazowana tak jak ta nowa potencjalna planeta, która nosi nazwę C1 i jest pierwszą potencjalną detekcją wokół M-karła w tym układzie, Proximy Centauri.
Dalsze obserwacje będą musiały potwierdzić lub anulować odkrycie. Badacze mówią, że istnieje możliwość, że sygnał może być artefaktem instrumentu.

Ekscytująca jest myśl, że egzoplaneta klasy ciepły-Neptun może krążyć wokół gwiazdy podobnej do Słońca w naszym najbliższym sąsiednim układzie gwiezdnym. Jednym z celów Breakthrough Initiatives jest wysłanie sond kosmicznych typu lightsail do układu Alfa Centauri i umożliwienie nam bliższego przyjrzenia się temu zjawisku.
Ale ta perspektywa jest na razie poza zasięgiem. W pewnym sensie odkrycie to nie dotyczy samej planety, ale technologii opracowanej do jej wykrycia.

Znaczna większość odkrytych egzoplanet to gigantyczne planety o masie podobnej do Jowisza, Saturna i Neptuna. Są one najłatwiejsze do znalezienia. Jednak jako ludzie z Ziemi jesteśmy przede wszystkim zainteresowani planetami podobnymi do naszej własnej. Podobne do Ziemi planety w ekosferze gwiazdy ekscytują nas perspektywami życia na innej planecie.
Ale mogą nam one również wiele powiedzieć o naszym Układzie Słonecznym oraz o tym, jak ogólnie kształtują się i ewoluują układy słoneczne.

Jeśli C1 okaże się planetą, to grupa Breakthrough odniosła sukces w bardzo ważnym przedsięwzięciu. Są pierwszymi, którzy wykryli planetę podobną do Ziemi poprzez bezpośrednie obrazowanie. Co więcej, dokonali tego za pomocą 8-metrowego teleskopu naziemnego i instrumentu specjalnie zaprojektowanego i opracowanego do wykrywania tego typu planet w układzie Alfa Centauri.
Autorzy są pewni, że NEAR poradzi sobie dobrze, nawet w porównaniu do znacznie większych teleskopów. W zakończeniu pracy znajduje się opis ogólnej czułości instrumentu. Następnie piszą, że "Byłoby to w zasadzie wystarczające do wykrycia analogicznej do Ziemi planety wokół Centauri A (~20 µJy) w ciągu zaledwie kilku godzin, co jest zgodne z oczekiwaniami dla ELT."

Oczywiście E-ELT będzie potężnym teleskopem, który niewątpliwie będzie napędzał odkrycia naukowe przez długi czas, nie tylko w obrazowaniu egzoplanet, ale na wiele innych sposobów. Również inne gigantyczne teleskopy naziemne zmienią sposób obrazowania egzoplanet. To, co dla NEARa było godzinami, dla E-ELTa, Teleskopu Trzydziestu Metrów czy Teleskopu Gigantycznego Magellana może trwać zaledwie kilka minut.
NEAR nie może konkurować z tymi teleskopami i nigdy nie był do tego przeznaczony.

Jeśli jednak wyniki te zostaną potwierdzone, to NEAR osiągnął sukces tam, gdzie nie udało się to nikomu innemu, i to za ułamek ceny nowego teleskopu. Tak czy inaczej, to czego dokonał NEAR prawdopodobnie reprezentuje przyszłość badań egzoplanet. Zamiast szerokich przeglądów takich jak Kepler i TESS, naukowcy będą mogli wkrótce skupić się na pojedynczych planetach.

 fot. ELT powinien ujrzeć pierwsze światło w 2024 roku. Ilustracja pokazuje skalę teleskopu, a także jego segmentowe zwierciadło główne o średnicy 39,3 metra. ESO 

 

Źródło: universetoday.com

Udostępnij:

Grupa astronomów opowiada się za montażem i umieszczeniem teleskopów na Księżycu

 


Przez dziesięciolecia, jeszcze przed powstaniem kultowego teleskopu Hubble'a, astronomowie wystrzeliwali statki kosmiczne na orbitę w nadziei na uniknięcie efektów atmosferycznych, które zamazują obrazy robione przez ziemskie teleskopy. Jednak aby uchwycić wyraźne sygnały niektórych obiektów kosmicznych, nawet te orbity nie są wystarczająco wysokie.

Grupa astronomów opowiada się za montażem i umieszczeniem teleskopów na Księżycu. W serii nowo opublikowanych prac dowodzą oni, że nasz księżycowy sąsiad, szczególnie jego niewidoczna strona, jest doskonałym miejscem dla teleskopów w zakresie radiowym i podczerwonym. Te teleskopy mogłyby odkryć i zbadać potencjalnie przyjazne życiu planety poza naszym Układem Słonecznym i zbadać mało zrozumiałe "wieki ciemne" młodego wszechświata, około miliona lat po Wielkim Wybuchu, kiedy to uformowały się pierwsze gwiazdy.

"To jest czas, aby zacząć dyskutować o projektach na Księżycu. Na całym świecie kładzie się ogromny nacisk na powrót na Księżyc, a my chcieliśmy się upewnić, że nauka zostanie potraktowana priorytetowo" - powiedział Joseph Silk, astrofizyk z Uniwersytetu w Oxfordzie, autor wielu artykułów z tej serii.

Astronomowie zbudowali już na Ziemi czułe teleskopy radiowe, takie jak LOFAR (Low-Frequency Array) w Europie, ale mają one pewne ograniczenia. Górna atmosfera Ziemi blokuje sygnały radiowe krótsze niż 10 megaherców, co ogranicza to, co teleskopy mogą zobaczyć, powiedział Jack Burns, astronom z Uniwersytetu Kolorado i dyrektor Network for Exploration and Space Science. Co więcej, zakłócenia sygnałów radiowych używanych przez ludzi do komunikacji - w tym telefonów komórkowych, Wi-Fi i satelitów - mogą w coraz większym stopniu zagłuszać sygnały z kosmosu, w miarę jak technologie te stają się coraz bardziej powszechne. Teleskopy kosmiczne mogą zapewnić znaczną poprawę, ale nawet gdy orbitują setki mil od nas, nie mogą uciec od tego wszystkiego. "odległa strona Księżyca jest jedynym miejscem w wewnętrznym Układzie Słonecznym, które jest naprawdę ciche radiowo," powiedział Burns.
"Spędziłem dwa lata mojego doktoratu na opracowywaniu technik pozbywania się zakłóceń [radiowych]," powiedział Jake Turner, astronom z Uniwersytetu Cornell, który pracuje z LOFAR i innymi teleskopami na ziemi. Turner i jego koledzy używają radioastronomii, aby spróbować wykryć sygnały radiowe, które emitują niektóre planety z polami magnetycznymi.

Tylko niektóre planety mają pola magnetyczne, Turner powiedział, w zależności od wewnętrznej struktury planety, a ich obecność lub brak może być głównym czynnikiem decydującym o tym, czy życie może tam kwitnąć. Wiele z odkrytych do tej pory planet spoza naszego Układu Słonecznego ściśle orbituje wokół czerwonych gwiazd karłowatych, które często wyrzucają ogromne plamy naładowanych cząstek, które mogłyby zniszczyć ochronną atmosferę planety i zaszkodzić formom życia na powierzchni. Pole magnetyczne pomogłoby odbijać takie burze gwiazdowe i chronić atmosferę planety przed zniszczeniem.

Turner odkrył, jak wykrywać pola magnetyczne stosunkowo dużych planet, ale te z mniejszych światów, wielkości Ziemi, które mogłyby być przyjazne dla życia, niestety emitują fale radiowe zbyt słabe o częstotliwościach zbyt krótkich, aby można je było dostrzec przez zakłócenia w naszej atmosferze. Teleskop umieszczony na niewidocznej stronie Księżyca wykorzystałby zalety samego Księżyca, który osłoniłby teleskop przed prawie wszystkimi zakłóceniami radiowymi z Ziemi.
Taki pomysł stoi za proponowaną misją o nazwie FARSIDE (Farside Array for Radio Science Investigations of the Dark ages and Exoplanets), którą kieruje Burns. Plan zakłada, że robotyczny łazik księżycowy ustawi szereg anten, które będą mogły skanować całe niebo w zakresie niskich częstotliwości radiowych. Jego główne cele obejmowałyby identyfikację planet przyjaznych życiu poprzez ich pola magnetyczne, jak również monitorowanie cząstek energetycznych uwalnianych przez gwiazdy goszczące. Jeśli NASA przystąpi do realizacji projektu, budowa teleskopu mogłaby się rozpocząć już pod koniec 2020 roku i wkrótce potem zostałby on umieszczony na orbicie.

FARSIDE byłby mały i nieskomplikowany, nie tak jak gigantyczne, półkilometrowej szerokości anteny, które astronomowie zbudowali na Ziemi. Silk i jego koledzy sugerują jednak, że w przyszłości astronauci mogliby złożyć na Księżycu duży teleskop na podczerwień. Teleskopy na podczerwień muszą być odpowiednio schłodzone, aby ich własne ciepło nie przeszkadzało w pracy, a to można osiągnąć poprzez umieszczenie go w stale zacienionym miejscu, np. w kraterze w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Taki teleskop mógłby być używany do obserwacji słabych planet, a nawet do śledzenia pogody i pór roku.
Jeśli chodzi o budowę tak dużych teleskopów księżycowych, na instrumenty i konstrukcje na szczęście nie będzie miał wpływu wiatr, jak ma to miejsce na Ziemi, a mniejsza siła grawitacji na Księżycu również by pomogła, powiedział Silk.  

Nawet jeśli nie jesteśmy w stanie zobaczyć z Ziemi ciemnej strony Księżyca, astronomowie nie mają wątpliwości co do tego, jak ona wygląda: Należący do NASA Lunar Reconnaissance Orbiter oraz inne statki kosmiczne co jakiś czas sporządzają mapy terenu, dzięki czemu możliwe jest wyznaczenie najlepszych miejsc dla teleskopów. Kiedy astronomowie wybiorą już idealne miejsce do lądowania, będą mogli zastanowić się, jak przetransportować cały niezbędny sprzęt, który powinien zmieścić się w rakiecie. Robot lub astronauci musieliby zmontować teleskop, a gdy instrument będzie już działał, potrzebowałby satelity, który przesyłałby dane do naukowców na Ziemi.

Istnieją również inne wyzwania związane z tym, aby nasz księżycowy sąsiad stał się domem dla teleskopów.
"Na Księżycu znajduje się pył, więc jest to brudne środowisko i trzeba by to złagodzić. Występuje tam również pewna aktywność sejsmiczna, głównie z powodu uderzeń małych meteorów" - powiedział Marc Postman, astronom z Space Telescope Science Institute. Dodał, że są jednak korzyści z przebywania na Księżycu, a jeśli teleskop znajduje się w pobliżu bazy księżycowej, roboty lub astronauci mogą go w razie potrzeby naprawić lub unowocześnić.
Martin Elvis, astrofizyk z Harvardu, który napisał kolejny artykuł z tej serii, podnosi jeszcze jeden problem.
Księżyc może mieć powierzchnię Afryki, ale najlepsze obszary, które są atrakcyjne dla astronomów, astronautów i przyszłych górników - jak Szczyty Wiecznego Światła na biegunie południowym - są raczej małe. Chociaż miejsce to nie ma takiego znaczenia kulturowego jak Mauna Kea na Hawajach, może stać się równie zatłoczone. "Prędzej niż myślisz dojdzie do sporów" powiedział.

Astronomowie tacy jak Burns i jego zespół mają nadzieję, że uda im się pokonać niektóre z tych etycznych i logistycznych wyzwań dzięki współpracy i dzieleniu kosztów z programem Artemis NASA, który planuje misje mające na celu sprowadzenie na Księżyc lądowników, łazików, a w końcu ludzi. Pół wieku po tym, jak astronauci po raz pierwszy odcisnęli swoje buty na Księżycu, nowe pokolenie mogłoby rozbić tam obóz, zabierając ze sobą swoje lunety.

Źródło: astronomy.com

Udostępnij:

Subskrybenci